Aylara Göre Ekim ve Dikim Takvimi
Balkonumda ilk yılım tam bir deneme yanılma sürecinde geçti. Mart ayında heyecanla ektiğim domates tohumları çimlendi ama fideler ipince uzadı; nisanda dışarı çıkardığım fesleğen bir gecelik soğukta karardı. Üçüncü yıldan sonra anladım ki başarının sırrı pahalı saksıda ya da özel gübrede değil, doğru zamanda doğru işi yapmakta. Bu yüzden mutfak dolabının kapağına yapıştırdığım küçük bir ekim dikim takvimi tuttum. Aşağıda o takvimi ve nasıl kullandığımı anlatıyorum.
Takvimi Kurarken İzlediğim Adımlar
- Bulunduğun yerin son don tarihini öğren. Her şeyin dayanağı bu. Ege ve Akdeniz kıyılarında martın ortasında iş biterken, İç Anadolu'da nisan sonunu, doğuda mayısı beklemek gerekiyor. Ben İstanbul'da nisanın ilk haftasını referans alıyorum. "Şu ay şu ekilir" listelerini bu tarihe göre 2-3 hafta öne ya da arkaya kaydır; hazır listeleri olduğu gibi uygulamak en sık düştüğüm tuzaktı.
- Tohumdan mı, fideden mi başlayacağına karar ver. Karşılaştırma yapıyorsan işin özü burada. Tohum ucuz, çeşit seçeneği geniş, ama 6-8 hafta erken başlamak ve ışık vermek zorundasın. Fide pahalı ama zaman kazandırıyor ve ilk yıl için moral bozmuyor. Ben marul, roka, maydanoz, fasulye, turp gibi hızlı ve toleranslı bitkileri hep tohumla, domates-biber-patlıcanı ise fideyle yapıyorum. Saksıda sebze yetiştirmeyle ilgili anlattığım detaylar bu ayrımı daha iyi netleştiriyor.
- Kış aylarını planlama ayı yap. Aralık-şubat arası dışarıda pek iş yok; ben bu dönemde tohum siparişimi veriyorum, saksıları yıkıyorum, toprak ve kompost karışımımı hazırlıyorum. Şubatın sonunda ise pencere önünde ilk fide tepsilerini kuruyorum: domates, biber, patlıcan, kereviz. Işık az olduğu için en güneşli pencereyi bu iş için boşaltıyorum; ışık koşullarına göre bitki seçimi konusunu ciddiye almazsan fideler uzayıp devriliyor.
- Mart-nisanı serinlik sevenlere ayır. Mart ayında balkona doğrudan marul, ıspanak, roka, turp, havuç, bezelye, soğan ekiyorum. Bunlar hafif dona aldırmaz, hatta serinde daha lezzetli oluyor. Nisanda maydanoz, dereotu, pazı ekliyorum; son don geçtikten sonra da içeride yetiştirdiğim sıcak sever fideleri kademeli olarak dışarıya alıştırıyorum. Bu alıştırma (sertleştirme) işini bir haftaya yayıyorum: ilk gün iki saat gölgede, sonraki günlerde süreyi ve güneşi artırarak.
- Mayıs-haziranda sıcak seven her şeyi yerleştir. Fasulye, kabak, salatalık, mısır, fesleğen, biber, domates artık dışarıda. Aynı dönemde çiçek tarafında sardunya, petunya, mor menekşe gibi sezonluklar yerini alıyor. Ben mayısta bir de "ikinci parti" fasulye ve salatalık ekiyorum ki ağustosta hasat bitmesin.
- Temmuz-ağustosu sonbahar hasadı için kullan. Çoğu kişinin atladığı dönem burası. Sıcakta ekim yapılmaz sanılıyor ama brokoli, karnabahar, lahana, pırasa fidelerini temmuz sonunda hazırlayıp ağustosta dikmek gerekiyor. Ağustos sonunda ise marul, ıspanak, roka, turp için ikinci sezonu başlatıyorum; sonbahar serinliğinde bu yeşillikler ilkbahardan daha iyi veriyor.
- Eylül-kasımda toprağı kapat ve soğanları göm. Eylülde sarımsak ve lale, nergis, sümbül gibi soğanlı çiçekleri dikiyorum. Ekimde kışlık ıspanak ve kuzugöbeği salatası ekiyorum, saksıları rüzgârdan korunaklı köşeye çekiyorum. Kasımda ise budama, kalın malç örtüsü ve sulamayı seyreltme dönemi başlıyor. Kış bahçeciliği tarafında anlattığım mevsimsel bakım adımları bu ayları boş geçirmemeyi sağlıyor.
Hızlı Karşılaştırma Tablosu
| Dönem | İçeride Tohum | Doğrudan Ekim / Dikim |
|---|---|---|
| Şubat–Mart | Domates, biber, patlıcan, kereviz | Bezelye, turp, ıspanak, marul, soğan |
| Nisan–Mayıs | Kabak, salatalık (hızlı çimlenir) | Fasulye, havuç, maydanoz, fesleğen, sezonluk çiçek |
| Temmuz–Ağustos | Brokoli, karnabahar, lahana, pırasa | İkinci parti yeşillik, turp, pazı |
| Eylül–Kasım | — | Sarımsak, çiçek soğanları, kışlık ıspanak |
Sık Yapılan Hatalar
- Hava iki gün ısındı diye acele etmek. Mart sonundaki o güzel hafta beni her yıl kandırmaya çalışıyor. Fesleğeni nisanda dışarı çıkarmak, tek bir soğuk geceye kurban vermek demek.
- Tüm tohumu bir seferde ekmek. Marulun tamamı aynı hafta hasada gelirse yarısı çöpe gidiyor. Ben iki-üç haftalık aralıklarla azar azar ekiyorum.
- Fideyi doğrudan tam güneşe koymak. Sertleştirme adımını atlamak, yaprakların güneş yanığından beyazlaması demek.
- Sonbaharı sezon sonu saymak. Ağustos ekimlerini kaçırırsan ekim-kasım tamamen boş geçiyor.
- Toprağı yenilemeden aynı saksıya aynı bitkiyi tekrar dikmek. Her sezon başında kompostla takviye edip mümkün olduğunca bitki ailesini
© 2026 Teras ve Menekes